Lái xe đi dép lê, đi chân đất có bị phạt không

Câu trả lời ngắn: không bị phạt vì đôi dép. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP không có quy định riêng về giày dép của người lái xe. Vì vậy không có mức phạt cho việc đi dép lê, dép tông hay đi chân đất khi lái ô tô, xe máy.

Nhưng "không bị phạt" khác với "an toàn". Đi dép lê hay chân đất khiến chân dễ trượt khỏi bàn đạp, gác chân, nên đây là việc không nên làm. Phần dưới tách rõ đâu là quy định, đâu là khuyến cáo.

Bài viết theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15, đã sửa đổi bởi Luật số 118/2025/QH15) và Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/8/2026).

Luật yêu cầu gì ở người lái

Theo khoản 1 Điều 56 Luật, người lái xe tham gia giao thông phải đủ tuổi, đủ sức khỏe, có giấy phép lái xe còn điểm, còn hiệu lực, phù hợp với loại xe, và mang theo các giấy tờ của xe. Điều này không nhắc tới giày dép hay trang phục.

Về đồ dùng trên người khi lái, luật có hai quy định quen thuộc:

• Xe máy: người lái và người được chở phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn, cài quai đúng quy cách (khoản 2 Điều 33).
• Ô tô: người lái và người được chở phải thắt dây đai an toàn tại chỗ có trang bị dây đai (khoản 2 Điều 10).

Nghị định 168/2024/NĐ-CP, cả phần sửa đổi của Nghị định 238/2026/NĐ-CP, không có hành vi nào về giày dép của người lái. Mức phạt trong Nghị định gắn với hành vi điều khiển xe. Nếu bạn phạm một lỗi, ví dụ không giữ khoảng cách an toàn để xảy ra va chạm, thì bị phạt theo lỗi đó, dù nguyên nhân là chân bị trượt khỏi bàn đạp.

Đừng nhầm với lỗi "dùng chân điều khiển"

Khi tìm hiểu, bạn có thể gặp các lỗi có chữ "chân" với mức phạt rất nặng. Đó là lái xe bằng chân, không liên quan tới giày dép:

Nghị định 238/2026/NĐ-CP không sửa các điểm, khoản này.

Vì sao vẫn nên đi giày khi lái xe

Phần này là khuyến cáo an toàn, không phải quy định.

Với ô tô, chân phải đạp phanh, ga chính xác. Bộ câu hỏi thi cũng nhấn mạnh tư thế ngồi để chân đạp phanh, ga dễ dàng:

Phương án đúng là chỉnh ghế để "chân có thể đạp phanh và ga dễ dàng", ngồi thẳng lưng, hai tay nắm vô lăng (câu 211). Dép lê làm mất đi sự chắc chắn đó:

• Dép tuột hoặc kẹt. Dép không có quai hậu có thể tuột khỏi chân hoặc kẹt dưới bàn đạp phanh đúng lúc cần phanh.
• Đế quá dày, quá mềm làm bạn khó cảm nhận mình đang đạp mạnh hay nhẹ.
• Chân trần dễ trượt khi chân ướt, và khó đạp hết hành trình phanh khi phanh gấp.
• Giày cao gót làm gót chân không tựa chắc xuống sàn, khó chuyển chân giữa ga và phanh.

Với xe máy, chân giữ thăng bằng trên gác chân, chống xuống đường khi dừng, và trên xe số còn dùng để sang số, đạp phanh sau. Dép lê dễ tuột khi chống chân. Chân trần hoặc dép hở dễ bị thương khi ngã xe, khi chạm vào ống xả nóng.

Nên đi giày dép thế nào

• Đế phẳng, bám, không quá dày. Giày thể thao là lựa chọn phổ biến.
• Ôm chân, có quai hậu. Nếu đi dép thì chọn loại có quai hậu cài chắc.
• Để sẵn một đôi giày trên xe nếu bạn hay đi dép lê hoặc giày cao gót, và thay trước khi lái.
• Thử đạp phanh trước khi chạy. Ngồi vào xe, đạp phanh hết hành trình vài lần để chắc chân không trượt.

Cách ngồi lái, cầm vô lăng và các thao tác khác có ở bài Trọn bộ 58 câu kỹ thuật lái xe (chương III). Người mới đi xe máy có thể xem bài Đi xe máy an toàn cho người mới lấy bằng A1.