Đi đường đèo dốc an toàn

Đường đèo vừa dốc, vừa cua gắt, vừa hẹp, tầm nhìn lại hay bị vách núi che. Sai lầm hay gặp nhất là xuống dốc ở số cao rồi rà phanh suốt quãng dài, đến khi phanh nóng quá thì mất tác dụng. Bài này gom lại các quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và kỹ thuật lái được dạy trong bộ câu hỏi sát hạch.

Luật nói gì về đường đèo, dốc

Về khoảng cách, Thông tư 38/2024/TT-BGTVT yêu cầu trên đường có địa hình quanh co, đèo dốc, tầm nhìn hạn chế thì giữ khoảng cách an toàn lớn hơn mức quy định cho đường bằng, thẳng, khô ráo (điểm b khoản 2 Điều 11).

Vì sao xe xuống dốc phải nhường? Xe lên dốc mà phải dừng giữa dốc thì khó khởi hành lại, dễ trôi lùi. Xe xuống dốc chủ động giảm tốc và dừng dễ hơn.

Câu này là câu điểm liệt với hạng B trở lên. Ba ý đều lấy từ khoản 2 Điều 17 Luật, nên phương án đúng là "Cả ba ý trên" (câu 88).

Lên dốc

Lên dốc cao cần về số thấp ngay từ chân dốc, điều chỉnh ga cho xe lên từ từ. Đến gần đỉnh dốc, nơi bạn không nhìn thấy bên kia, phải đi chậm, đi sát bên phải và báo hiệu bằng còi, đèn cho xe ngược chiều biết. Tăng số cao từ chân dốc rồi phải trả số giữa dốc thì xe dễ hụt hơi, chết máy.

Xuống dốc: dùng phanh động cơ, đừng chỉ dựa vào phanh chân

Nguyên tắc chung khi xuống dốc dài: về số thấp phù hợp, nhả ga, kết hợp phanh chân ở mức độ phù hợp. Khi xe ở số thấp và bạn nhả ga, động cơ tự hãm bớt tốc độ của xe. Đó là phanh động cơ.

Vì sao không nên chỉ dùng phanh chân? Phanh hoạt động bằng ma sát, và ma sát sinh nhiệt. Rà phanh liên tục suốt con dốc dài có thể làm má phanh nóng tới vài trăm độ C; khi đó lực ma sát giảm và phanh có thể mất tác dụng (VnExpress dẫn tài liệu dạy lái xe tải). Đạp sâu hơn lúc phanh đã yếu chỉ làm phanh nóng thêm.

Cách làm thực tế:

• Về số trước khi xuống dốc, khi xe còn chậm. Đến lúc xe đã trôi nhanh thì khó về số.
• Dốc càng gắt, số càng thấp.
• Cần phanh thì đạp dứt khoát để xe về tốc độ an toàn, rồi nhả hẳn để phanh nguội bớt, thay vì giữ phanh hờ suốt quãng dài.
• Không về số 0 (N), không tắt máy khi xuống dốc. Về số N là mất hẳn phanh động cơ. Tắt máy còn có thể làm mất trợ lực phanh, trợ lực lái.

Với xe số tự động, câu này là câu điểm liệt với hạng B trở lên: nhả ga, về số thấp, đạp phanh chân vừa phải. Về số N rồi đạp phanh, kéo phanh tay là sai. Tùy xe, số thấp có thể là L, các số D1, D2, D3 hoặc chế độ chuyển số tay; xem hướng dẫn sử dụng của xe.

Với ô tô điện, bộ câu hỏi lưu ý thêm: kiểm tra hệ thống an toàn và pin trước khi đi, nhả chân ga để phanh tái sinh hoạt động, rà phanh chân để kịp xử lý tình huống (câu 262).

Dừng xe khi đang xuống dốc

Muốn dừng khi xuống dốc: xi nhan phải, đưa xe sát lề phải, đạp phanh sớm và mạnh hơn so với khi dừng trên đường bằng. Khi xe đã dừng thì về số N, đạp phanh chân và sử dụng phanh đỗ. Nếu đỗ lâu, nhớ đánh lái về phía lề đường và chèn bánh như khoản 2 Điều 18 của Luật.

Đường vòng, khúc cua trên đèo

Qua đường vòng phải giảm tốc độ trước khi vào cua, về số thấp, báo hiệu bằng còi, đèn, và vào cua với tốc độ phù hợp với độ cong. Tăng tốc trong cua rồi mới giảm là ngược lại: xe dễ văng ra ngoài. Câu này là câu điểm liệt với hạng B trở lên và hạng B1.

Ở khúc cua khuất, luôn giữ xe bên phải phần đường của mình. Xe ngược chiều có thể đang cắt cua ngay sau vách núi.

Đi xe máy trên đèo

Xe số thì làm như ô tô: về số thấp khi xuống dốc, kết hợp phanh trước và phanh sau. Xe tay ga không có số để chọn, nên việc giảm tốc chủ yếu dựa vào phanh, cần phanh ngắt quãng để phanh không quá nóng.

Với xe tay ga xuống dốc dài, độ dốc cao: giữ tay ga ở mức phù hợp, dùng cả phanh trước và phanh sau để giảm tốc độ. Tắt máy hay tắt khóa điện khi xuống dốc là sai. Câu này là câu điểm liệt với hạng B trở lên.

Thời tiết xấu trên đèo

Cục Cảnh sát giao thông khuyến cáo khi đi đường đèo trong điều kiện trơn trượt, sương mù: đi tốc độ thấp kể cả khi lên và xuống dốc, bật đèn sương mù và đèn gầm, xe số sàn về số thấp, hạn chế phanh liên tục trừ khi khẩn cấp, quan sát kỹ ở những đoạn cua, dốc, tầm nhìn hạn chế. Xem thêm Lái xe an toàn khi trời mưa bão.

Tóm lại

• Lên dốc: về số thấp từ chân dốc; gần đỉnh dốc đi chậm, sát phải, báo hiệu.
• Xuống dốc: về số thấp trước khi xuống, nhả ga, phanh dứt khoát khi cần; không về số N, không tắt máy.
• Tránh xe: xe xuống dốc nhường xe lên dốc.
• Không vượt ở cua khuất, đỉnh dốc khuất tầm nhìn; không quay đầu trên đường dốc.
• Đỗ trên dốc: đánh lái về phía lề, chèn bánh.

Các câu hỏi trong bài trích từ bộ 600 câu hỏi sát hạch, áp dụng đến hết 28/02/2027. Thêm các câu cùng chủ đề: Lái xe xuống dốc, lên đèo.