Học sinh chưa đủ tuổi lái xe máy: phạt ai, phạt bao nhiêu

Nhiều gia đình cho con đi xe máy tới trường cho tiện. Nhưng luật quy định rõ độ tuổi được lái từng loại xe, và "xe máy" trong lời nói hằng ngày gồm hai loại khác nhau theo luật: xe gắn máy và xe mô tô. Bài này giải thích học sinh ở từng độ tuổi được đi loại xe nào, ai bị phạt và phạt bao nhiêu.

Mức phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/8/2026). Nghị định 238/2026/NĐ-CP có sửa điểm a khoản 4 Điều 18 về người từ 16 đến dưới 18 tuổi lái xe mô tô (nêu bên dưới); không sửa các mức phạt khác trong bài. Cập nhật ngày 22/10/2026.

Bao nhiêu tuổi được đi loại xe nào

Theo khoản 1 Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15, đã đối chiếu bản hợp nhất có sửa đổi của Luật số 118/2025/QH15):

đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy (điểm a);
đủ 18 tuổi trở lên mới được cấp giấy phép lái xe hạng A1, A, B1, B, C1 (điểm b), tức mới được lái xe mô tô và ô tô con.

Hai loại xe được phân biệt ở khoản 1 Điều 34 Luật:

Loại xe	Đặc điểm theo Luật	Tuổi tối thiểu
Xe gắn máy	Hai hoặc ba bánh, vận tốc thiết kế không quá 50 km/h; động cơ nhiệt dung tích không quá 50 cm3, hoặc động cơ điện công suất không quá 04 kW	Đủ 16 tuổi, không cần giấy phép lái xe
Xe mô tô	Xe hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, trừ xe gắn máy	Đủ 18 tuổi, phải có giấy phép lái xe phù hợp

Như vậy, xe tay ga, xe số có dung tích 110 cm3, 125 cm3 là xe mô tô, học sinh dưới 18 tuổi không được lái. Xe có dung tích không quá 50 cm3 hoặc động cơ điện không quá 04 kW, đồng thời vận tốc thiết kế không quá 50 km/h, là xe gắn máy, học sinh đủ 16 tuổi được đi. Xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện, thuộc nhóm xe thô sơ, không phải xe gắn máy (khoản 2 Điều 34).

Câu 123 · Chương I

Người đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi chỉ được điều khiển các loại xe nào dưới đây?

Phương án đúng là phương án 2: "Xe gắn máy." (câu 123), đúng với điểm a khoản 1 Điều 59 Luật.

Người chưa đủ tuổi bị xử lý thế nào

Độ tuổi và loại xe	Mức xử phạt	Căn cứ
Dưới 14 tuổi lái bất kỳ xe cơ giới nào	Không bị xử phạt vi phạm hành chính	Điểm a khoản 1 Điều 5 Luật Xử lý vi phạm hành chính
Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi lái xe mô tô, xe gắn máy, ô tô và các loại xe tương tự	Phạt cảnh cáo	Khoản 1 Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP
Từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi lái xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô	400.000 đến 600.000 đồng	Điểm a khoản 4 Điều 18, do Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi
Từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi lái ô tô và các loại xe tương tự ô tô	4.000.000 đến 6.000.000 đồng	Khoản 6 Điều 18
Từ đủ 16 tuổi lái xe gắn máy	Được phép, không bị phạt về độ tuổi	Điểm a khoản 1 Điều 59 Luật

Người chưa đủ tuổi chưa có giấy phép lái xe nên không có điểm để trừ. Với các trường hợp ở dòng 2, 3, 4, phương tiện có thể bị tạm giữ trước khi ra quyết định xử phạt (điểm i khoản 1 Điều 48 Nghị định 168/2024/NĐ-CP).

Luật Xử lý vi phạm hành chính (khoản 3 Điều 134) còn có các nguyên tắc chung cho người chưa thành niên:

người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi không bị áp dụng hình thức phạt tiền;
người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị phạt tiền thì mức phạt không quá 1/2 mức áp dụng với người thành niên;
trường hợp không có tiền nộp phạt, cha mẹ hoặc người giám hộ phải nộp thay.

Nghị định 238/2026 sửa gì

Trước 15/8/2026, điểm a khoản 4 Điều 18 chỉ ghi người từ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển "xe mô tô có dung tích xi-lanh từ 50 cm3 trở lên hoặc có công suất động cơ điện từ 04 kW trở lên". Từ 15/8/2026, Điều 6 Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa thành "xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô", mức phạt giữ nguyên 400.000 đến 600.000 đồng.

Theo giải thích của Cục Cảnh sát giao thông được báo chí đăng tháng 7/2026, việc sửa này để thống nhất thuật ngữ với Luật, không thay đổi nội dung xử phạt. Thông tin "người từ 16 đến dưới 18 tuổi đi mọi loại xe máy đều bị phạt" là không chính xác: người đủ 16 tuổi vẫn được đi xe gắn máy.

Cha mẹ giao xe cũng bị phạt

Khoản 7 Điều 9 Luật nghiêm cấm giao xe cơ giới cho người không đủ điều kiện điều khiển. Theo khoản 10 Điều 32 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, chủ xe mô tô, xe gắn máy giao xe hoặc để cho người không đủ điều kiện điều khiển xe tham gia giao thông bị phạt:

8.000.000 đến 10.000.000 đồng với cá nhân;
16.000.000 đến 20.000.000 đồng với tổ chức.

Người đứng tên trong chứng nhận đăng ký xe bị xử phạt là chủ xe; vợ hoặc chồng của người đó điều khiển xe thì được xử phạt như chủ xe (khoản 6 Điều 47). Người dưới 16 tuổi chưa đủ tuổi lái cả xe gắn máy lẫn xe mô tô, nên giao xe cho các em, kể cả em dưới 14 tuổi, cũng là giao xe cho người không đủ điều kiện.

Ví dụ: một học sinh 15 tuổi đi xe tay ga của bố tới trường. Học sinh bị phạt cảnh cáo; bố là chủ xe bị phạt 8.000.000 đến 10.000.000 đồng. Chi tiết về mức phạt chủ xe, kể cả với ô tô, có ở bài Mức phạt giao xe cho người không đủ điều kiện lái.

Gia đình nên làm gì

Kiểm tra loại xe trước khi giao cho con. Xem giấy đăng ký xe: dung tích xi-lanh hoặc công suất động cơ. Học sinh 16, 17 tuổi chỉ nên đi xe gắn máy đúng nghĩa của Luật.
Dưới 16 tuổi thì không giao xe máy, kể cả xe 50 cm3 hay xe máy điện. Có thể đi xe đạp, xe buýt hoặc người lớn đưa đón.
Đội mũ bảo hiểm cài quai đúng cách cho cả người lái và người ngồi sau. Xem bài Mức phạt không đội mũ bảo hiểm.
Đủ 18 tuổi thì cho con học và thi bằng A1 hoặc A trước khi đi xe mô tô. Độ tuổi từng hạng có ở bài Bao nhiêu tuổi được thi bằng lái từng hạng.

Cho con đi đúng loại xe, đúng tuổi vừa tránh bị phạt, vừa giúp con có thời gian làm quen với đường phố một cách an toàn.

Nguồn

Đã đối chiếu với văn bản gốc và các nguồn dưới đây lần cuối ngày 22/10/2026.