Trên cao tốc, xe chạy nhanh và liên tục. Một chiếc xe dừng sai chỗ, lùi lại hay quay đầu khiến xe phía sau gần như không còn thời gian xử lý. Vì vậy nhiều lỗi trên cao tốc bị phạt nặng hơn hẳn cùng lỗi đó trên đường thường. Bài này tổng hợp các lỗi hay gặp trên cao tốc với người lái ô tô, và mức phạt khi xe máy, xe thô sơ, người đi bộ đi vào cao tốc.
Mức phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/8/2026). Nghị định 238/2026/NĐ-CP không đổi mức tiền và số điểm bị trừ của các lỗi dưới đây, nhưng bổ sung nội dung cho hai lỗi: chuyển làn trên cao tốc và dừng xe khi gặp sự cố (xem từng bảng). Cập nhật ngày 22/10/2026.
Luật yêu cầu gì trên cao tốc
Theo Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15):
- Nhập vào cao tốc: có tín hiệu xin vào, nhường đường cho xe đang chạy, quan sát xe phía sau bảo đảm khoảng cách an toàn, chạy trên làn tăng tốc (nếu có) rồi mới nhập vào làn sát bên phải.
- Ra khỏi cao tốc: quan sát biển chỉ dẫn, chuyển dần sang làn bên phải, đi vào làn giảm tốc nếu có.
- Không chạy ở làn dừng xe khẩn cấp và phần lề đường.
- Chỉ dừng, đỗ ở nơi quy định. Gặp sự cố thì dừng ở làn dừng khẩn cấp cùng chiều và bật đèn khẩn cấp. Không vào được làn đó thì bật đèn khẩn cấp, đặt biển hoặc đèn cảnh báo phía sau xe tối thiểu 150 mét và báo ngay cho Cảnh sát giao thông hoặc cơ quan quản lý đường cao tốc.
- Xe không được đi trên cao tốc: xe mô tô, xe gắn máy, xe chở người bốn bánh có gắn động cơ, xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ, xe thô sơ, người đi bộ, xe máy chuyên dùng có tốc độ thiết kế nhỏ hơn tốc độ tối thiểu của cao tốc.
Ngoài ra, khoản 4 Điều 15 cấm quay đầu xe và khoản 2 Điều 16 cấm lùi xe trên đường cao tốc. Luật số 118/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026) có sửa Luật 36 nhưng không sửa các điều này.
Mức phạt với người lái ô tô
Theo Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP (áp dụng cho ô tô và các loại xe tương tự ô tô):
| Hành vi | Phạt tiền | Trừ điểm giấy phép lái xe | Căn cứ (Điều 6) |
|---|---|---|---|
| Chạy dưới tốc độ tối thiểu trên đoạn đường có quy định tốc độ tối thiểu | 800.000 đến 1.000.000 đồng | Không trừ điểm | Điểm o khoản 3 |
| Không tuân thủ quy định khi vào hoặc ra cao tốc; chạy ở làn dừng xe khẩn cấp hoặc phần lề đường của cao tốc; không giữ khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước trên cao tốc | 4.000.000 đến 6.000.000 đồng | 2 điểm | Điểm d khoản 5; điểm a khoản 16 |
| Chuyển làn trên cao tốc không đúng nơi cho phép, không có tín hiệu báo trước, một lần chuyển qua nhiều làn; từ 15/8/2026 thêm chuyển làn không bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía trước, phía sau, hai bên | 4.000.000 đến 6.000.000 đồng | 2 điểm | Điểm g khoản 5; điểm a khoản 16 |
| Dừng, đỗ trên cao tốc không đúng nơi quy định; gặp sự cố mà không bật đèn khẩn cấp khi dừng ở làn dừng xe khẩn cấp; dừng trên một phần làn xe chạy mà không bật đèn khẩn cấp, không đặt biển "Chú ý xe đỗ" (hoặc đèn cảnh báo) phía sau xe tối thiểu 150 mét | 12.000.000 đến 14.000.000 đồng | 6 điểm | Điểm c khoản 7; điểm c khoản 16 |
| Lái xe chở người bốn bánh có gắn động cơ, xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ đi vào cao tốc | 12.000.000 đến 14.000.000 đồng | 4 điểm | Điểm b khoản 7; điểm b khoản 16 |
| Đi ngược chiều, lùi xe, quay đầu xe trên cao tốc (trừ xe ưu tiên đang đi làm nhiệm vụ khẩn cấp) | 30.000.000 đến 40.000.000 đồng | 10 điểm | Điểm đ khoản 11; điểm d khoản 16 |
Hai bổ sung của Nghị định 238/2026/NĐ-CP, áp dụng từ 15/8/2026:
- Khoản 2 Điều 19 thêm hành vi chuyển làn không bảo đảm khoảng cách an toàn vào điểm g khoản 5 (và các lỗi chuyển làn trên đường thường). Chi tiết ở bài Mức phạt không giữ khoảng cách an toàn.
- Khoản 4 Điều 19 thêm cụm "hoặc dải dừng xe khẩn cấp" sau cụm "làn dừng xe khẩn cấp" ở điểm c khoản 7. Như vậy, dừng ở dải dừng xe khẩn cấp khi gặp sự cố mà không bật đèn khẩn cấp cũng bị phạt như ở làn dừng khẩn cấp.
Chạy quá tốc độ trên cao tốc bị phạt theo cùng các mức chung với mọi loại đường, xem bài Mức phạt chạy quá tốc độ với ô tô. Theo Điều 9 Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, tốc độ tối đa trên cao tốc không quá 120 km/h và tốc độ tối thiểu là 60 km/h; trị số cụ thể của từng tuyến ghi trên biển báo.
Khi xảy ra ùn tắc trên đường cao tốc có làn dừng xe khẩn cấp, người lái xe có được cho xe chạy ở làn dừng xe khẩn cấp để nhanh chóng thoát khỏi khu vực ùn tắc không (trừ xe ưu tiên)?
Đáp án là "Không". Ùn tắc không phải lý do để chạy vào làn dừng xe khẩn cấp; làm vậy là vi phạm điểm d khoản 5 Điều 6, phạt 4.000.000 đến 6.000.000 đồng và trừ 2 điểm. Làn này để dành cho xe gặp sự cố và xe ưu tiên đi làm nhiệm vụ.
Xe máy, xe thô sơ, người đi bộ đi vào cao tốc
| Đối tượng | Phạt tiền | Trừ điểm giấy phép lái xe | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Xe mô tô, xe gắn máy đi vào cao tốc (trừ xe phục vụ quản lý, bảo trì cao tốc) | 4.000.000 đến 6.000.000 đồng | 6 điểm | Điểm b khoản 7; điểm c khoản 13 Điều 7 |
| Xe mô tô, xe gắn máy đi vào cao tốc gây tai nạn giao thông | 10.000.000 đến 14.000.000 đồng | 10 điểm | Điểm a khoản 10; điểm d khoản 13 Điều 7 |
| Xe đạp, xe đạp máy, xe thô sơ khác đi vào cao tốc | 800.000 đến 1.200.000 đồng | Không áp dụng | Khoản 5 Điều 9 |
| Người đi bộ đi vào cao tốc (trừ người phục vụ quản lý, bảo trì) | 400.000 đến 600.000 đồng | Không áp dụng | Điểm a khoản 2 Điều 10 |
Bộ câu hỏi thi lý thuyết có câu về các đối tượng này, gặp ở cả hạng A1, A:
Những trường hợp nào dưới đây không được đi trên đường cao tốc, trừ người, phương tiện giao thông đường bộ và thiết bị phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc?
Đáp án là phương án 1, đúng khoản 3 Điều 25 của Luật. Người đi xe máy cần để ý biển báo bắt đầu đường cao tốc ở các nút giao để không đi nhầm vào.
Những chỗ hay nhầm
- Lỡ qua lối ra thì đi tiếp, không lùi, không quay đầu. Đây là lỗi nặng nhất trong bảng, phạt tới 40.000.000 đồng và trừ 10 điểm.
Trên đường cao tốc, người lái xe xử lý như thế nào khi đã vượt quá lối ra của đường định rẽ?
- Chạy chậm cũng có thể bị phạt. Ngoài lỗi chạy dưới tốc độ tối thiểu, chạy chậm hơn các xe cùng chiều mà không đi về làn bên phải cũng bị phạt 800.000 đến 1.000.000 đồng (điểm p khoản 3 Điều 6), trừ khi các xe kia đang chạy quá tốc độ quy định.
- Dừng xe để nghỉ, chụp ảnh, nghe điện thoại trên làn dừng khẩn cấp là dừng không đúng nơi quy định. Hãy vào trạm dừng nghỉ.
- Xe hỏng mà không bật đèn khẩn cấp cũng bị phạt 12.000.000 đến 14.000.000 đồng. Bật đèn khẩn cấp là việc đầu tiên khi xe có sự cố.
Lái xe an toàn trên cao tốc
- Lên kế hoạch lộ trình trước, biết trước lối ra cần đi và các trạm dừng nghỉ.
- Giữ khoảng cách và đi đúng làn theo biển báo; xe chạy chậm hơn đi về làn bên phải (khoản 1 Điều 13 của Luật).
- Gặp sự cố: bật đèn khẩn cấp, đưa xe vào làn hoặc dải dừng khẩn cấp; không vào được thì đặt biển cảnh báo cách tối thiểu 150 mét và nhanh chóng báo cho Cảnh sát giao thông hoặc cơ quan quản lý đường cao tốc.
- Buồn ngủ thì vào trạm dừng nghỉ, không dừng trên làn khẩn cấp để nghỉ.
Các câu hỏi thi về cao tốc được giải thích ở bài Câu hỏi về đường cao tốc và Sa hình cao tốc nhiều làn. Cách trừ và phục hồi điểm có ở bài Điểm giấy phép lái xe.
Nguồn
Đã đối chiếu với văn bản gốc và các nguồn dưới đây lần cuối ngày 22/10/2026.
- Toàn văn Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Cổng TTĐT Chính phủ): điểm o, điểm p khoản 3, điểm d, điểm g khoản 5, điểm b, điểm c khoản 7, điểm đ khoản 11, khoản 16 Điều 6; điểm b khoản 7, điểm a khoản 10, khoản 13 Điều 7; khoản 5 Điều 9; điểm a khoản 2 Điều 10
- Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Công báo Chính phủ), ban hành 26/6/2026, hiệu lực từ 15/8/2026: khoản 2, khoản 4 Điều 19
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Luật số 36/2024/QH15), văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 15, Điều 16, Điều 25, Điều 27
- Thông tư 38/2024/TT-BGTVT quy định về tốc độ và khoảng cách an toàn của xe cơ giới, xe máy chuyên dùng (LuatVietnam): Điều 9
- Những lỗi vi phạm trên cao tốc mà tài xế có thể mất ngay chục triệu (Báo Thanh Niên, 08/01/2025)
- Lùi xe trên cao tốc bị phạt bao nhiêu, trừ bao nhiêu điểm giấy phép lái xe? (Báo Thế giới và Việt Nam, 30/5/2025)
- Bảng các lỗi bị trừ điểm giấy phép lái xe ô tô theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Thư viện Pháp luật, 03/01/2025)
Mức phạt chạy quá tốc độ với ô tô
Mức phạt chạy quá tốc độ với xe máy
Mức phạt không đội mũ bảo hiểm: người lái và người ngồi sau